W sieci franczyzowej dochodzi do współpracy niezależnych od siebie przedsiębiorców, którzy działają pod wspólną marką, a także w oparciu o ściśle ustalone standardy. Na temat szeroko pojętego franchisingu można znaleźć w sieci wiele informacji, w tym tych nie zawsze prawdziwych, niesprawdzonych, czy potocznych. Nasi eksperci starają się przybliżyć wszystkie tajniki związane z systemami franczyzowymi, w związku z czym zarówno właściciele dużych biznesów, jak i początkujący przedsiębiorcy mogą skorzystać z wielu porad i praktycznych informacji. Spróbujmy odpowiedzieć na podstawowe pytanie - czym właściwie jest sieć franczyzowa, czego wymaga od franczyzodawcy i kiedy warto skorzystać z takiego modelu działalności.
System franczyzowy tworzą podmioty zwane franczyzodawcą oraz franczyzobiorcą. Są niezależne od siebie pod względem prawnym i finansowym, lecz prowadzą stałą, ścisłą współpracę. Odbywa się ona na zasadach ustalanych przez franczyzodawcę. Obie strony podpisują dokument, jakim jest umowa franczyzowa, w której zobowiązują się do współpracy na określonych warunkach. Franczyzobiorca może korzystać z nazwy handlowej franczyzodawcy oraz takich elementów, jak znaki towarowe, know-how, wiedza techniczna, a także zyskuje stałą pomoc handlową i techniczną od franczyzodawcy. W zamian musi uiszczać na rzecz drugiej ze stron świadczenia finansowe w formie pośredniej lub bezpośredniej. Polskie sieci franczyzowe przeważnie praktykują w tym zakresie rozliczenia w oparciu o określone kwoty lub procent od utargu. Stosuje się zarówno opłaty mające jednorazowy charakter, jak też regularne, np. comiesięczne.
W ten sposób powstają sieci franczyzowe działające pod jedną marką. Stwarza to możliwości zwiększania jej zasięgu i rozpoznawalności wśród klientów, a co za tym idzie, również korzyści finansowych dla franczyzodawcy. Skala działalności poszczególnych marek franczyzowych znacząco się od siebie różni. Istnieją firmy działające lokalnie, mające kilka swoich punktów franchisingowych, jak też ogólnokrajowe, a nawet międzynarodowe, w których liczbę lokali trzeba liczyć w tysiącach.
W polskim prawie umowa franczyzy należy do kategorii umów nienazwanych, czyli takich, które nie mają szczegółowo unormowanych, odrębnych przepisów, jakie by je regulowały. W związku z tym nie da się stworzyć jednej, uniwersalnej umowy ani też nie istnieją jednolite zasady funkcjonowania, jakie mają sieci franchisingowe. Strony podejmujące współpracę w tym modelu, mają stosunkowo dużą swobodę dotyczącą ustalania zasad współpracy, o ile mieszczą się one w granicach prawa oraz zasad współżycia społecznego. Przydatny w skonstruowaniu umowy może być doradca prawny we franczyzie.
Przed franczyzodawcą stoi zadanie stworzenia atrakcyjnej i korzystnej dla obydwu stron finansowo oferty franczyzowej oraz rekrutacji potencjalnych franczyzobiorców. Wiele sieci franczyzowych podkreśla, że doświadczenie w biznesie, czy danej branży nie jest na tym etapie kluczowe. Sprawdza się podejście, zaangażowanie, czy cechy charakteru kandydata. Po przeprowadzeniu weryfikacji kandydujących osób współpraca podejmowana jest jedynie z tymi osobami, które według franczyzodawcy są gotowe na uruchomienie franczyzy.
Na etapie rozpoczynania biznesu franczyzowego przez franczyzobiorcę bardzo często franczyzodawcy oferują kompleksową pomoc – szkolenia personelu, wsparcie w znalezieniu i dostosowaniu lokalu, czy kontakty do dostawców. Do dyspozycji osoby przystępującej do współpracy przeważnie jest również opiekun lub koordynator regionalny. W trakcie współpracy ma on zadanie zarówno służyć wsparciem i być łącznikiem między franczyzobiorcą a siecią, jak też weryfikować, czy realizowane są założenia przyjęte w umowie.
Sieć franczyzowa może powstać tak naprawdę w każdej branży, o ile tylko ma to uzasadnienie i jest na to zapotrzebowanie. Przykłady można znaleźć nawet na naszym krajowym rynku, gdzie obok najpopularniejszych franczyz gastronomicznych, czy handlowych, działają np. sieci franczyzowe edukacyjne, czy z branży usług finansowych. Najliczniejsze na rynku są jednak właśnie sieci punktów gastronomicznych – pizzerie, kebaby, lokale serwujące kuchnię azjatycką. Franczyzy handlowe reprezentowane są natomiast nie tylko przez supermarkety i małe sklepy spożywcze, ale też markety budowlane, czy punkty oferujące akcesoria elektroniczne. Mniej popularna branża nie jest jednak w większości przypadków czynnikiem przekreślającym szansę firmy na otworzenie sieci franczyzowej.
Coraz popularniejszym wyborem staje się franczyza sklepów spożywczych. Dotyczy to zarówno małych, osiedlowych sklepów franczyzowych, jak i super- oraz hipermarketów. Popularność wynika przede wszystkim ze stosunkowo dużej stabilności rynkowej w porównaniu do wielu innych branż. Inwestycja w sklep spożywczy jawi się franczyzodawcom i franczyzobiorcom jako stabilny biznes, który może zapewnić przychody na satysfakcjonującym poziomie przez lata. Stabilność ta wynika oczywiście przede wszystkim z charakteru oferowanych produktów, które będą klientom potrzebne zawsze, niezależnie od okoliczności, co pokazały m.in. trudne czasy pandemii koronawirusa.
Inną istotną pod tym względem kwestią jest różnorodność ofert współpracy. Nawet w ramach jednej sieci sklepów franczyzowych można spotkać się z różnymi modelami, charakteryzującymi się innym sposobem działania i metrażem lokalu, a co za tym idzie – również niezbędnym budżetem. Dzięki temu swoje miejsce na rynku dzięki franczyzie sklepów spożywczych mogą odnaleźć osoby zarówno skłonne zainwestować miliony złotych, jak też te, którym zależy na niewielkim biznesie z wkładem kilkunastu lub kilkudziesięciu tysięcy złotych na start.
Równie popularny i zróżnicowany jest segment franczyzy gastronomicznej. Rynek pokazuje, że Polacy są otwarci na różnorodne smaki i swoich odbiorców jest w stanie odnaleźć nie tylko restauracja oferująca takie klasyki, jak pizzę, kebaby, czy kuchnię polską. Co więcej, obok siebie funkcjonują zarówno międzynarodowe systemy z tysiącami lokali na całym świecie, jak też lokalne franczyzy funkcjonujące w pojedynczych regionach, czy województwach. Generuje to także dużą różnorodność pod względem koncepcji prowadzenia lokalu. We franczyzie można prowadzić klasyczną restaurację, jak i budkę bądź okienko podawcze, czy nawet mobilną kawiarnię. Franczyzodawcy mogą zatem przy pomocy franczyzy gastronomicznej rozwijać zróżnicowane koncepcje biznesowe, natomiast franczyzobiorcy znaleźć taką ofertę, która pokryje się z ich umiejętnościami, czy budżetem startowym, jakim dysponują.
Innym przykładem branży, w której można z sukcesami oferować franczyzę, jest edukacja. Swoje miejsce na rynku zarówno po stronie franczyzodawców, jak i franczyzobiorców mogą odnaleźć w tej gałęzi osoby z bogatym spektrum możliwości finansowych oraz predyspozycji zawodowych. W naszym kraju funkcjonują franczyzowe szkoły językowe, sportowe, czy ogólnorozwojowe. Dzięki temu zainwestować we franczyzę edukacyjną mogą osoby z wykształceniem pedagogicznym, lektorzy, trenerzy personalni, sportowcy, a także dysponujący odpowiednim zapleczem infrastrukturalnym, np. salami do wynajęcia.
Bardzo dobrze w formule franczyzowej radzą sobie podmioty związane z usługami finansowymi. Franczyzę oferują duże komercyjne banki, firmy ubezpieczeniowe, a nawet przedsiębiorstwa operujące na rynku kryptowalut. Zaletą zarówno dla samych sieci, jak i franczyzobiorców w takich branżach, jak właśnie finansowa, czy edukacyjna, są również ograniczone nakłady na inwestycję początkową. Często do startu nie potrzeba nawet własnego biura, czy sali lekcyjnej.
Po odpowiedzeniu sobie na pytanie „sieć franczyzowa – co to jest?”, warto zastanowić się też nad tym, kto może ją założyć. Na ten ruch powinny decydować się wyłącznie firmy dobrze przygotowane. Z innych naszych artykułów szczegółowo dowiesz się więcej m.in. na temat tego, że rozwinięcie nowego systemu franczyzowego może trwać dłuższy czas, zanim sprzedasz licencję pierwszemu franczyzobiorcy. Konieczne jest przeprowadzenie rzetelnych testów pilotażowych, aby oferta sprostała oczekiwaniom rynku, a także coraz większej konkurencji. Nie należy też spieszyć się z wyborem franczyzobiorców – nie rozwiniesz sieci, jeśli nie będziesz w stanie dotrzeć oraz wyselekcjonować odpowiednich kandydatów. Nie da się uwolnić również od aspektu czysto ekonomicznego. Próg rentowności franczyzodawca może osiągnąć nawet dopiero po kilku latach od uruchomienia sieci, więc musisz mieć odpowiednio duże zaplecze finansowe.
Zobacz również